• 7052-3891
  • dornogobi@masm.gov.mn
Ил тод байдал
Та энд байна: Нүүр \ Ил тод байдал \ Хуулийн төсөл
Хуулийн төсөл

 

ХЭМЖЛИЙН НЭГДМЭЛ БАЙДЛЫГ ХАНГАХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГА /ХЭМЖИЛ ЗҮЙН ТУХАЙ ХУУЛЬ/-ЫН ТӨСЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛД САНАЛ АВЧ БАЙНА

Төсөл

 

                       БАТЛАВ.                                            БАТЛАВ.

      МОНГОЛ УЛСЫН ХУУЛЬ ЗҮЙН     САЙД                           МОНГОЛ УЛСЫН ШАДАР  САЙД

      .............................   Д.ДОРЛИГЖАВ                          ...............................   У.ХҮРЭЛСҮХ

   

 

ХЭМЖЛИЙН НЭГДМЭЛ БАЙДЛЫГ ХАНГАХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГА /ХЭМЖИЛ ЗҮЙН ТУХАЙ ХУУЛЬ/-ЫН ТӨСЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ

 

Нэг. Хуулийн төсөл боловсруулах үндэслэл, шаардлага

Дараах хууль зүйн болон практик шаардлагыг харгалзан үзсэний үндсэн дээр Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай хуулийг шинэчлэн найруулах замаар Хэмжил зүйн тухай хуулийн төслийг боловсруулна.

а/ Хууль зүйн үндэслэл:

Хэмжил зүй нь эдийн засаг, нийгмийн бүхий л салбарыг хамарсан салбар дундын шинжтэй,  ялангуа шинжлэх ухаан-технологи, тээвэр, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, худалдаа, эмчилгээ, оношлогоо, шинжилгээ, байгаль орчны хамгаалал, батлан хамгаалах, аюулгүй байдлыг хангах үйл ажиллагааны үр дүн нь хэмжих хэрэгслийн техникийн түвшин, хэмжлийн үнэн зөв байдлаас шууд хамаарах тул Монгол Улсын төр, засгаас жин хэмжүүр буюу хэмжил зүйн асуудлыг онцгой анхаарч, 1924 онд Монгол Улсын Засгийн газраас Алив хэмжүүрийн тухай дүрэм, 1944 онд Улсын Бага Хурлаас Хэмжүүр ба хэмжих багаж хэрэгслийн тухай хуул-ийг батлан мөрдүүлж иржээ.

Монгол Улсын зах зээлийн эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн шатанд хэмжил зүйн үйл ажиллагааг Улсын Их Хурлаас 1994 онд  баталж, 2003 онд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай хуулиар зохицуулж байгаа боловч өнгөрсөн 20 жилийн хугацаанд  хуулиар зохицуулж байгаа харилцаанд өөрчлөлт орж ,  тэдгээрийг орчин үеийн хэмжил зүйн хөгжлийн шаардлагад нийцүүлэн шинээр томъёолох шаардлагатай боллоо.

Улсын Их Хурлын 1994 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдрийн Стандартчилал, чанарын баталгаажуулалтын тухай хуулийг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай 94 дүгээр тогтоолын 2 дахь заалтаар стандартчилал, чанарын баталгаажуулалт, хэмжил зүйн үйл ажиллагааг төв болон орон нутагт нэг байгууллага хэрэгжүүлэх нөхцлийг хангахаар тогтоосны дагуу  одоогийн байдлаар хэмжил зүйн үйл ажиллагааг улсын хэмжээнд Засгийн газрын тохируулагч агентлаг-Стандартчилал, хэмжил зүйн газар, аймгуудад Стандартчилал, хэмжил зүйн хэлтсүүд хэрэгжүүлж байна. 

Засгийн газрын  үйл ажиллагааны  хөтөлбөрт дэвшүүлсэн эрх зүйн шинэчлэлийн бодлого, Монгол Улсын Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний 280 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийг үндэслэн Монгол Улсын Шадар сайдын 2013 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдрийн 87 дугаар тушаалаар Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай хуулийг шинэчлэх төсөл боловсруулах ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнийг баталсан.

б/ Практик шаардлага:

Манай улс Дэлхийн худалдааны байгууллагын гишүүний хувьд үндэсний үйлдвэрлэл, тээвэр, гадаад, дотоод худалдаа, хөрөнгө оруулалт, бизнесийг дэмжих таатай нөхцлийг бүрдүүлэх зорилгоор олон улсын хэмжээнд хэмжил зүйн салбарт дагаж мөрдүүлж байгаа нийтлэг зарчим, арга зүйд тухайлбал, Хууль эрхийн хэмжил зүйн олон улсын байгууллага (International Organization of Legal Metrology /OIML/)-ын үндсэн баримт бичиг “Хэмжил зүйн хуульд хамаарах үндсэн асуудлууд OIML D 1 : 2012”-ийн шаардлагад өөрийн орны хэмжил зүйн хууль тогтоомжийг ижилсгэх шаардлага зүй ёсоор урган гарлаа.

Иймд одоогийн мөрдөж байгаа хуульд хэмжил зүйн хөгжлийн хэтийн чиглэл, цогц бодлогыг тодорхойлох, хэмжил зүйн үндэсний дэд бүтцийг шинжлэх ухааны болон хууль эрхийн  хэмжил зүйн орчин үеийн шаардлагад нийцүүлэн хөгжүүлэх нь тулгамдсан зорилт болж байна. 

Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай хуулийн хэмжил зүйн төрийн хяналт шалгалттай холбоотой заалтуудыг олон улсын баримт бичгээр зохицуулсан шаардлагуудтай ижилсгэх шаардлагатай бөгөөд одоогийн хуульд хэмжил зүйг хөгжүүлэх цогц арга замыг бүрэн тусгаж чадаагүй. 

Хуулийн төсөлд дээрх үндэслэл, шаардлагыг тусгаснаар Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай хуулийн үзэл баримтлал шинэчлэгдэж, түүний дийлэнхи заалтад нэмэлт өөрчлөлт орох тул Хууль, Улсын Их Хурлын бусад шийдвэрийн төсөл боловсруулах, өргөн мэдүүлэх журмын тухай хуулийн 15.8.1-т заасны дагуу Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын буюу Хэмжил зүйн тухай хуулийн төслийг боловсруулна.

Хоёр. Хуулийн төслийн ерөнхий бүтэц, зохицуулах харилцаа, хамрах хүрээ

Монгол Улсын эрх зүйн шинэчлэлийн бодлого, зарчим, үйл ажиллагаатай уялдуулан Хэмжил зүйн тухай хуулийн төсөлд уг хуулиар зохицуулах харилцаа, хамрах хүрээг дараахь байдлаар тодорхойлно.

 Үүнд:

1. Хуулийн төслийн нэр томъёог олон улсын стандартад зааснаар тусгана. 

2. Хэмжил зүйг хөгжүүлэх бодлого, стратеги, хэмжил зүйн дэд бүтцийг бүрдүүлэх асуудлыг олон улсын нийтлэг зарчимд нийцүүлэн шинээр тусгаж, төрийн захиргааны байгууллагуудын оролцоог тодорхойлно. 

3. Хэмжлийн хуульчилсан нэгж, хэмжлийн нэгжийн эталон, стандартчилсан загвар, нэгж дамжуулалт, хэмжил, хэмжих хэрэгсэл, хэмжил гүйцэтгэх аргачлалын талаарх зохицуулалтыг өргөжүүлэн тусгана.

Тухайлбал, хэмжлийн нэгжийн улсын эталоныг хэмжил зүйн стратеги, бодлого, хөтөлбөрийн дагуу бий болгон Засгийн газар батлах, улсын болон анхдагч эталоны тухай мэдээллийг хэмжил зүйн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага нэгтгэн Хэмжил зүйн мэдээллийн санд оруулж байх, хэмжлийн нэгжийн улсын ба анхдагч эталоныг Жин ба хэмжүүрийн олон улсын товчооны зохих эталонтой буюу гадаад улс орны хэмжлийн нэгжийн үндэсний эталонтой харьцуулах замаар нэгж дамжуулалтыг хангахаар заана.

4. Хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалт, түүний хүрээ, хэлбэр, хэмжих хэрэгслийн загварын туршилт, хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалт, хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, худалдах, суурилуулах, засварлах аж ахуйн нэгж, байгууллагын бүртгэл, савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээний хяналт, хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд тавих хяналт, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хэмжил зүйн дотоод хяналт, хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулга зэрэг асуудлыг гадаадын улс орны хэмжил зүйн хууль тогтоомжид тусгасан жишгээр шинэчлэн найруулна.

Тухайлбал:

а/ Хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтын хамрах хүрээ, төрийн зохицуулалт шаардах хэмжих хэрэгслийн жагсаалтыг төрийн захиргааны төв байгууллагуудтай зөвшилцөн хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батлахаар хуульчилна.

б/ Олон улсын жишгийн дагуу худалдаа, үйлчилгээний тооцоонд ашиглахаас бусад хэмжих хэрэгслийн загварын туршилт, баталгаажуулалтыг итгэмжлэлийн байгууллагаар итгэмжлэгдэн, хэмжил зүйн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагаас томилсон мэргэжлийн байгууллага гүйцэтгэхээр төсөлд тусгана. 

в/ Дэлхийн 60 гаруй улс орны хэмжил зүйн хуулиар зохицуулсан жишгээр хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтыг улсын хэмжээнд хэмжил зүйн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага, орон нутагт аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага тус тус зохион байгуулж хэрэгжүүлэхээр заана.

г/ Хууль эрхийн хэмжил зүйн салбарт хамаарах хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах аж ахуйн нэгж, байгууллага нь хэмжил зүйн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагад бүртгүүлж, хэмжил зүйн ажил, үйлчилгээ эрхлэхээр тусгана.

д/ Улсын бүртгэлтэйгээр үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлж зах зээлд ашиглах хэмжих хэрэгслийн техникийн зохицуулалтыг Засгийн газар баталж, мөрдүүлэхээр заана.

е/ Хууль эрхийн хэмжил зүйн олон улсын байгууллагын хэмжих хэрэгслийн загварын баталгааны гэрчилгээжүүлэлтийн тогтолцооны буюу Харилцан хүлээн зөвшөөрөх хэлэлцээрт нэгдсэн загварын гэрчилгээ олгогч байгууллагын хэмжих хэрэгслийн загварын туршилтын үр дүн, үйлдвэрлэгч орны итгэмжлэгдсэн лабораторийн анхдагч баталгаажуулалт, шалгалт тохируулгын үр дүнг Жин ба хэмжүүрийн олон улсын хорооны Харилцан хүлээн зөвшөөрөх хэлэлцээр, олон улсын болон хоёр талын гэрээ, хэлэлцээрийн үндсэн дээр хүлээн зөвшөөрч бүртгэхээр хуульчилна.

5. Хэмжил зүйн дэд бүтцийн зохион байгуулалтын тогтолцоо нь: 

-    хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн, 

-    Засгийн газраас бүрэлдэхүүнийг нь томилох Хэмжил зүйн зөвлөл,

-    хэмжил зүйн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага,

-    төрийн захиргааны байгууллагын дэргэдэх хэмжилзүйн алба

-    аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага,

-    хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага,

-    аж ахуйн нэгж, байгууллагын хэмжил зүйн албанаас

тус тус бүрдэхээр, тэдгээрийн хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа, чиг, үүргийг давхардуулахгүйгээр тусгана.

6. Хэмжил зүйн салбарт төвлөрлийг сааруулах зорилгоор хэмжил зүйн асуудлыг тухайн салбарт нь хариуцуулахаар зааж өгөх бөгөөд төрийн захиргааны төв байгууллага, аймаг, нийслэлийн засаг дарга, төрийн бус байгууллага, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хэмжил зүйн талаар хүлээх эрх, үүргийг шинээр нэмж зааж өгнө.

7. Хэмжил зүйн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага нь хэмжил зүйн үндэсний стратеги, бодлого боловсруулах, батлуулах, хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх үндсэн чиг үүрэгтэй байх бөгөөд хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтын үйл ажиллагааг эрхлэхгүйгээр аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага, хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллагаар гүйцэтгүүлэх, хэмжил зүйн үндэсний хүрээлэн, хэмжил зүйн мэдээллийн санг дэргэдээ ажиллуулахаар хуулийн төсөлд тусгана. 

8. Хэмжил зүйн улсын байцаагч, түүний бүрэн эрхийг холбогдох хууль тогтоомжтой уялдуулан шинэчлэн найруулна.

9. Хэмжил зүйн үйл ажиллагааг улсын төсвөөс ба шинжлэх ухаан, технологийн сангаас санхүүжүүлэхээр тусгана.

10. Хууль тогтоомж зөрчигчдөд хүлээлгэх хариуцлага, торгуулийн хэмжээг бусад хуульд заасан захиргааны хариуцлагыг мөнгөн дүнгээр ногдуулсан хэмжээтэй уялдуулахаар тусгах бөгөөд хэмжил зүйн маргааныг шийдвэрлэх, хууль хүчин төгөлдөр болох хугацаатай холбоотой харилцааг хуульчилна.

Гурав. Хуулийн төсөл батлагдсаны дараа үүсч болох нийгэм, эдийн засаг, хууль зүйн үр дагавар, тэдгээрийг шийдвэрлэх талаар авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээний санал:

Хуулийн төсөл батлагдсанаар нийгэм, эдийн засагт дараах эерэг үр дүн гарна гэж үзэж байна:

1. Гадаад орны хэмжих хэрэгслийн анхдагч баталгаажуулалт болон загварын туршилтын үр дүнг гэрээ, хэлэлцээрийн үндсэн дээр хүлээн зөвшөөрснөөр хэмжил зүйн бизнес эрхлэхэд таатай нөхцөл бүрдэж, хэмжүүржүүлэх, тоолууржуулах зорилт биелэлээ олж, хэрэглэгчдэд хүрэх төрийн үйлчилгээ шуурхай болно. Мөн загварын туршилт, хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтыг давтан хийх зардал хэмнэгдэж, хэмжих хэрэгслийг импортоор нийлүүлэх өртөг багасна.

2. Батлан хамгаалах, эрүүл мэнд, байгаль орчин, геодези зураг зүй, ионжуулагч цацрагийн хяналт, иргэний нисэх болон төмөр зам, эрчим хүч, их барилга, хүнд үйлдвэрлэл  зэрэг онцлог салбарт салбарын хэмжил зүйн алба бий болгох замаар хэмжил зүйн ажил, үйлчилгээний төвлөрлийг сааруулна. Мөн түүнчлэн, хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтын ажлыг нийслэл болон хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага эрхлэх боломж бүрдэж, хэмжил зүйн дэд бүтцийн зохион байгуулалтын тогтолцоо олон улсын жишигт нийцнэ. 

3. Хэмжлийн нэгжийн эталоныг бий болгох, хадгалах, хөтлөх, нэгж дамжуулах, хэмжлийн шаардагдах нарийвчлалыг хангах чиглэлээр эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажил явуулах чиг үүрэг бүхий хэмжил зүйн үндэсний хүрээлэнг байгуулж ажиллуулснаар хэмжил зүйн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын зохион байгуулалтын тогтолцоог боловсронгуй болгоно. Энэхүү хүрээлэнг байгуулахад одоо ажиллаж байгаа техникийн болон хүний нөөцөд тулгуурлах бүрэн боломжтой.

4. Хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтыг хэмжил зүйн байгууллага хэрэгжүүлснээр хяналт шалгалт, хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтын чанар, үр нөлөө дээшилж, буруу хэмжлээс эдийн засаг, нийгэмд учруулах сөрөг үр дагаврыг бууруулах бөгөөд хэрэглэгчдийг хохироох зөрчил багасна. Үүнтэй холбоотойгоор нэмэлт орон тоо, зардал шаардагдахгүй бөгөөд мэргэжлийн хяналтын төв, орон нутагт ажиллаж байгаа хэмжил зүйн хяналтын улсын байцаагчдыг шилжүүлэх замаар шийдвэрлэнэ.

Дөрөв. Хуулийн төсөл нь Монгол Улсын Үндсэн хууль болон бусад хуультай хэрхэн уялдах, түүнийг хэрэгжүүлэх зорилгоор цаашид шинээр боловсруулах буюу нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох хуулийн талаархи санал:

Энэхүү хуулийн төсөл нь Монгол Улсын Үндсэн хууль болон бусад                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              хуультай уялдсан байна.

Хуулийн төсөлтэй холбогдуулан Хууль хүчингүй болсонд тооцох тухай /Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай хуулийг/  хуулийн төслийг боловсруулах бөгөөд хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд  батлан хамгаалах, эрүүл мэнд, байгаль орчин, геодези зураг зүй, ионжуулагч цацрагийн хяналт, иргэний нисэх болон төмөр зам, эрчим хүч, их барилга, хүнд үйлдвэрлэл  зэрэг онцлог салбарт салбарын хэмжил зүйн алба бий болгох асуудлыг тусган, тэдгээр салбарын суурь хуулиудад нэмэлт өөрчлөлт оруулахаар зааж өгнө. 

                        ----ооОоо----

 

Төсөл

МОНГОЛ УЛСЫН ХУУЛЬ

ХЭМЖИЛ ЗҮЙН ТУХАЙ

НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ

НИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ

 

1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт

1.1. Энэ хуулийн зорилт нь хэмжлийн үнэн зөв байдлыг хангах, буруу хэмжлийн сөрөг үр дагавраас улсын болон иргэдийн эрх ашгийг хамгаалах, эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэхэд хэмжил зүйн дэд бүтцээр дэмжлэг үзүүлэх, хэмжил зүйн хяналт шалгалтыг хэрэгжүүлэх эрх зүйн үндсийг тогтоож, хэмжил зүйн асуудлаар төр, иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага хооронд үүсэх харилцааг зохицуулахад оршино.

2 дугаар зүйл. Хэмжил зүйн тухай хууль тогтоомж

2.1. Хэмжил зүйн тухай хууль тогтоомж нь Үндсэн хууль, энэ хууль болон хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.

2.2. Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.

3дугаар зүйл. Хуулийн нэр томъёоны тодорхойлолт

3.1. Энэ хуульд хэрэглэсэн дараах нэр томъёог доор дурьдсан утгаар ойлгоно:

3.1.1. “хэмжил” гэж хэмжигдэхүүний тоон утгыг тодорхойлох үйл ажиллагааг; 

3.1.2.“хэмжил зүй” гэж хэмжлийн тухай шинжлэх ухаан, түүний хэрэглээг;

3.1.3.“хэмжлийн нэгж” гэж хэмжил гүйцэтгэхэд жишиг болгон сонгож авсан нэгж хэмжигдэхүүнийг;

3.1.4. “хууль эрхийн хэмжил зүй” гэж хэмжил зүйн салбарт төрөөс хууль эрх зүй, зохицуулалтын тогтолцоог хэрэгжүүлэх дадал, үйл ажиллагааг;

3.1.5. “хэмжлийн нэгж дамжуулалт” гэж тодорхой нөхцөлд хэмжлийн тогтоосон эргэлзээ бүхий эталоны утга, хэмжлийн холбогдох эргэлзээ бүхий шалгагдаж байгаа хэмжих хэрэгслийн заалт хоорондын хамаарлаас хэмжлийн үр дүнг тогтоох үйл ажиллагааг;

3.1.6. “шалгалт тохируулга” гэж тодорхой нөхцөлд хэмжлийн тогтоосон эргэлзээ бүхий эталоны утга, хэмжлийн холбогдох эргэлзээ бүхий шалгагдаж байгаа хэмжих хэрэгслийн заалт хоорондын хамаарлаас хэмжлийн үр дүнг тогтоох үйл ажиллагааг;

3.1.7. “хэмжих хэрэгсэл” гэж хэмжил гүйцэтгэхэд ашиглаж байгаа хэмжил зүйн тогтоосон үзүүлэлт бүхий техник хэрэгслийг;

3.1.8. “хэмжлийн эталон” гэж хэмжлийн нэгж, түүний тодорхой утгыг тогтоох, бий болгох, түүнийгээ хадгалах, хуулбарлах, харьцуулах замаар бусад хэмжих хэрэгсэлд дамжуулах зориулалттай хэмжих хэрэгслийг;

3.1.9. “хэмжил гүйцэтгэх аргачлал” гэж хэмжил гүйцэтгэх үндэслэл болгосон физикийн зарчим, тухайн хэмжих хэрэгслийг ашиглах нөхцөл, арга зүйг тогтоосон журмыг;

3.1.10. “хэмжил зүйн магадлагаа” гэж магадлагаанд хамруулж байгаа объектод хэмжил зүйн шаардлагыг зөв тогтоож, мөрдөж байгааг үнэлж, дүгнэх үйл ажиллагааг;

3.1.11. “загварын баталгаа” гэж хэмжих хэрэгслийн тодорхой загварт хийсэн туршилтын үр дүнг үнэлгээний тайлан болон гэрчилгээгээр илэрхийлэх тохирлын үнэлгээний үйл ажиллагааг;

3.1.12. “хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалт” гэж хэмжих хэрэгсэл нь тогтоосон шаардлагад нийцэж байгааг эрх бүхий байгууллагаас нотолж, баталгаажуулалтын тэмдгээр битүүмжлэн, гэрчилгээ олгох тохирлын үнэлгээний үйл ажиллагааг;

3.1.13. “хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалт” гэж хууль эрхийн хэмжил зүйн бүхий л үйл ажиллагааг;

3.1.14. “савласан  бүтээгдэхүүн” гэж хэрэглэгчдэд зориулан тоон хэмжээг нь урьдчилан тогтоосон, сав боодлыг задлах буюу эвдэхгүйгээр түүний доторхи бараа, бүтээгдэхүүний тоон хэмжээг өөрчлөх боломжгүйгээр савласан бүтээгдэхүүнийг;

3.1.15.“стандартчилсан загвар” гэж хэмжил хийхэд зориулалтын дагуу ашиглах эсвэл хэвийн шинж чанарыг шалгах зорилгоор зохион бүтээсэн, жишиг болохуйц тусгай шинж чанартай, тогтвортой байдлыг нь тодорхойлсон, нэгэн төрлийн материалыг;

3.1.16. “хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага” гэж хэмжил зүйн тодорхой үйл ажиллагааг гүйцэтгүүлэхээр эрх бүхий байгууллагаас нотлож, томилсон байгууллагыг;

3.1.17. “хууль эрхийн хэмжил зүйн зохицуулалт” гэж хэмжил зүйн салбар дахь техникийн шаардлагыг тогтоосон дүрэм журмыг;

3.1.18. “өөрийн баталгаа” гэж бүтээгдэхүүн нь тогтоосон шаардлагад нийцэж байгааг үйлдвэрлэгч эсвэл нийлүүлэгчээс өөрөө гаргах нотолгоог.

ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ

ХЭМЖИЛ ЗҮЙН ҮНДЭСНИЙ СТРАТЕГИ, БОДЛОГО, ДЭД БҮТЭЦ

4 дүгээр зүйл. Үндэсний стратеги, бодлого

4.1. Монгол Улс нь эдийн засаг, нийгэм, шинжлэх ухаан, технологийг хөгжүүлэх, байгаль орчин, эрүүл мэнд, хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах, аюулгүй байдлыг хангах, шударга худалдааг дэмжихэд чиглэсэн хэмжил зүйн үндэсний дэд бүтцийн стратеги, бодлоготой байна. 

4.2. Хэмжил зүйн үндэсний стратеги, бодлогыг үндэслэн хэмжил зүйг хөгжүүлэх төсөл, хөтөлбөр, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг боловсруулж хэрэгжүүлнэ. 

5 дугаар зүйл. Хэмжил зүйн үндэсний дэд бүтэц

5.1. Монгол Улсын Хэмжил зүйн үндэсний дэд бүтэц нь эдийн засаг, нийгмийн дэд бүтцийн салшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг байна.

5.2. Хэмжил зүйн үндэсний дэд бүтэц нь доор дурдсан шинжлэх ухааны, техникийн, зохион байгуулалтын болон хууль эрх зүйн бүрэлдэхүүн:  

5.2.1. шинжлэх ухааны бүрэлдэхүүн нь хэмжил зүйн мэдлэг, боловсрол олгох болон мэргэшүүлэх сургалтын тогтолцоо, хэмжил зүйн олон улс, бүс нутгийн байгууллагын хамтын ажиллагаа, хэмжил зүйн эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлаас;

5.2.2. зохион байгуулалтын бүрэлдэхүүн нь хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн, хэмжил зүйн зөвлөл, хэмжил зүйн байгууллага болон бусад байгууллагаас;

5.2.3. техникийн бүрэлдэхүүн нь хэмжлийн нэгж, эталоны тогтолцоо, нэгж  дамжуулалт, ажлын хэмжих хэрэгсэл, стандартчилсан загвар, хэмжил зүйн ажил, үйлчилгээнээс;

5.2.4. хууль эрх зүйн бүрэлдэхүүн нь Хэмжил зүйн тухай хууль, хууль эрхийн хэмжил зүйн зохицуулалт, стандарт болон бусад баримт бичгээс тус тус бүрдэнэ.

ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ

ХЭМЖЛИЙН ХУУЛЬЧИЛСАН НЭГЖ, ХЭМЖЛИЙН НЭГЖИЙН ЭТАЛОН, 

НЭГЖ ДАМЖУУЛАЛТ

6 дугаар зүйл. Хэмжлийн хуульчилсан нэгж

6.1. Монгол Улсад хэрэглэх хэмжлийн хуульчилсан нэгж нь Жин, хэмжүүрийн ерөнхий бага хурлаас тогтоосон Хэмжлийн нэгжийн олон улсын систем(SI)-ийн нэгж байна.

6.2. Энэ хуулийн 6.1-д зааснаас бусад хэмжлийн нэгжийг Монгол Улсын Засгийн газрын шийдвэрээр Хэмжлийн нэгжийн олон улсын системийн нэгжтэй нэг адил хэрэглэж болно.

6.3. Хэмжлийн нэгжийн нэр, тэмдэглэгээ болон тэдгээрийг бичих, хэрэглэх журмыг Засгийн газар тогтооно.

6.4. Экспортод гаргаж байгаа бүтээгдэхүүний чанар, техникийн үзүүлэлтийг захиалагчаас хүссэн хэмжлийн нэгжээр илэрхийлж болно.

7 дугаар зүйл. Хэмжлийн нэгжийн эталон, стандартчилсан загвар, нэгж дамжуулалт

7.1. Хэмжлийн нэгжийн улсын болон анхдагч эталоныг хэмжил зүйн үндэсний дэд бүтцийн стратеги, бодлогын дагуу бий болгоно.

7.2. Хэмжлийн нэгжийн улсын эталоныг Засгийн  газар батална.

7.3. Улсын болон анхдагч эталон нь төрийн өмч бөгөөд төрийн хамгаалалтад байна.

7.4. Стандартчилсан загварыг бодис болон материалын бүтэц, шинж чанарын хуульчилсан нэгжээр илэрхийлсэн үзүүлэлтийг хуулбарлан гаргах, хадгалах, дамжуулахад хэрэглэнэ.

7.5. Улсын болон анхдагч эталон, хууль эрхийн хэмжил зүйн үйл ажиллагаанд ашиглах стандартчилсан загварыг Хэмжил зүйн мэдээллийн нэгдсэн санд бүртгэнэ.

7.6. Хэмжлийн нэгжийг улсын эсвэл анхдагч эталоноос баталсан аргачлалын дагуу холбогдох хэмжих хэрэгсэлд дамжуулна. 

8 дугаар зүйл. Нэгж дамжуулалт

8.1. Улсын болон анхдагч эталон, стандартчилсан загвар нь Хэмжлийн нэгжийн олон улсын системтэй уялдсан байна. 

8.2. Улсын болон анхдагч эталон, стандартчилсан загварын нэгж дамжуулалтыг Хэмжил зүйн төв байгууллага эсвэл түүнээс томилсон хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага олон улсын эсвэл бусад орны хүлээн зөвшөөрсөн холбогдох эталонтой харьцуулах замаар хангана.

8.3. Ажлын хэмжих хэрэгсэлд дээд шатны эталоноос нэгж дамжуулалт хийгдсэн байна. 

9 дүгээр зүйл.  Хэмжил, хэмжих хэрэгсэл, хэмжил гүйцэтгэх аргачлал

9.1. Хэмжих хэрэгсэл нь баталсан загвар, үндэсний стандарт, техникийн болон ашиглалтын шаардлагыг хангасан байна.

9.2. Хууль эрхийн хэмжил зүйн үйл ажиллагаанд ашиглах хэмжих хэрэгсэл нь хэмжлийн үр дүнд нөлөөлөхөөс сэргийлсэн хийц, битүүмжлэлтэй байна.

9.3. Хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтад хамруулах хэмжил, хэмжих хэрэгслийн жагсаалтыг төрийн захиргааны төв байгууллагуудтай зөвшилцөн хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

9.4. Хууль эрхийн хэмжил зүйн үйл ажиллагаанд загвар нь батлагдсан, баталгаажуулалтанд хамрагдсан хэмжих хэрэгслийг ашиглана.

9.5. Хэмжлийг хүчин төгөлдөр хууль эрхийн хэмжил зүйн зохицуулалт, улсын стандарт, аргачлалын дагуу гүйцэтгэнэ. 

ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ

ХЭМЖИЛ ЗҮЙН ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТ

10 дугаар зүйл. Хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалт, түүний хүрээ, хэлбэр 

10.1. Дараах үйл ажиллагаанд ашиглах хэмжил, хэмжих хэрэгсэл, хэмжил гүйцэтгэх аргачлалыг хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтад хамруулна:

10.1.1. худалдаа, үйлчилгээний тооцоо;

10.1.2. хүн, мал эмнэлгийн оношлогоо, эмчилгээ;

10.1.3. байгаль орчны хамгаалал;

10.1.4. улсыг батлан хамгаалах;

10.1.5. аюулгүй байдлыг хангах.

10.2. Хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтыг дараах хэлбэрээр гүйцэтгэнэ:

10.2.1. хэмжих хэрэгслийн загварыг турших, бүртгэх;

10.2.2. хэмжих хэрэгслийг баталгаажуулах;

10.2.3. хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах аж ахуйн нэгж, байгууллагыг бүртгэх;

10.2.4. хэмжил зүйн магадлагаа хийх;

10.2.5. савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээнд хяналт тавих;

10.2.6. хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд хяналт тавих.

10.3. Хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтыг улсын хэмжээнд Хэмжил зүйн төв байгууллага, орон нутагт аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага тус тус хэрэгжүүлнэ.

11 дүгээр зүйл. Хэмжих хэрэгслийн загварын туршилт, бүртгэл

11.1. Энэ хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.1-д заасан үйл ажиллагаанд хэрэглэх хэмжих хэрэгслийн загварыг туршилтыг Хэмжил зүйн төв байгууллага хийнэ.

11.2 Энэ хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.2, 10.1.3, 10.1.4, 10.1.5-д заасан үйл ажиллагаанд хэрэглэх хэмжих хэрэгслийн загварын туршилтыг Хэмжил зүйн төв байгууллагаас томилсон итгэмжлэгдсэн хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага хийж  болно.

11.3. Энэ хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1-д заасан үйл ажиллагаанд хэрэглэх хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх аж ахуйн нэгж, байгууллага тухайн хэмжих хэрэгслийн загварыг туршилтын үр дүнгийн тайлан, загварын гэрчилгээ, норматив-техникийн болон ашиглалтын баримт бичгийн хамт Хэмжил зүйн төв байгууллага болон Хэмжил зүйн төв байгууллагаас томилсон итгэмжлэгдсэн хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллагад ирүүлнэ.

11.4. Хэмжих хэрэгслийн загварыг Хууль эрхийн хэмжил зүйн олон улсын байгууллагын зөвлөмжид нийцсэн олон улсын болон үндэсний стандарт, баталсан аргачлалын дагуу туршина.

11.5 Хэмжил зүйн төв байгууллага туршилтад тэнцсэн хэмжих хэрэгслийн загварыг улсын бүртгэлд бүртгэж, гэрчилгээ олгоно. 

11.6. Импортоор нийлүүлэх хэмжих хэрэгсэл нь Хууль эрхийн хэмжил зүйн олон улсын байгууллага болон түүнээс загварын гэрчилгээ олгох эрх авсан үйлдвэрлэгчийн загварын баталгааны гэрчилгээтэй бол загварын туршилтыг хийхгүйгээр улсын бүртгэлд бүртгэж, гэрчилгээ олгоно. 

11.7. Үйлдвэрлэгч орны хэмжил зүйн байгууллагаас олгосон загварын туршилтын үр дүнг үндэсний хэмжил зүйн төв байгууллага хооронд байгуулсан хэлэлцээрийн үндсэн дээр хүлээн зөвшөөрч болно.

12 дугаар зүйл. Хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалт

12.1. Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага энэ хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.-д заасан үйл ажиллагаанд хэрэглэх хэмжих хэрэгслийг импортоор нийлүүлсэн, үйлдвэрлэл, суурилуулалт, засвараас гарсны дараа, мөн тэдгээрийг ашиглах, хадгалах явцад баталгаажуулалтад заавал хамруулна. 

12.2. Хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтын ажлыг аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага эрхэлнэ. Хэмжил зүйн төв байгууллагаас томилсон хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага итгэмжлэгдсэний үндсэн дээр энэ хуулийн 10.1.2., 10.1.3., 10.1.4., 10.1.5.-д заасан үйл ажиллагаанд хэрэглэх хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтыг гүйцэтгэнэ.

12.3. Хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтын ажлыг Хэмжил зүйн төв байгууллагаас хэмжүүрийн улсын шалгагчийн эрх авсан ажилтан нэгж дамжуулсан эталон ашиглан, хүчин төгөлдөр стандарт, аргачлалын дагуу гүйцэтгэнэ.

12.4. Баталгаажуулалтад тэнцсэн хэмжих хэрэгслийг баталгаажуулалтын тэмдгээр битүүмжлэн, түүнд гэрчилгээ олгоно.

12.5. Хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтын тэмдэг, гэрчилгээ, мэдэгдлийн загварыг Хэмжил зүйн төв байгууллага батална.

12.6. Баталгаажуулалтын тэмдэг нь хөндөгдсөн буюу арилсан, гэрчилгээг үрэгдүүлсэн, хуурамчаар үйлдсэн, баталгаажуулалтын хугацаа нь дууссан, эсхүл эвдэрсэн буюу буруу заалттай хэмжих хэрэгслийг баталгаагүйд тооцно.

12.7. Баталгаагүй хэмжих хэрэгслийг худалдах, ашиглахыг хориглоно.

12.8. Хэмжих хэрэгслийн улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй загварын хэмжих хэрэгслийг баталгаажуулалтад хамруулахгүй.

12.9. Хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалт хоорондын хугацаа, хэмжих хэрэгслийг шалгах нэгж хугацааны нормыг Хэмжил зүйн төв байгууллага батална.

12.10. Хууль эрхийн хэмжил зүйн олон улсын байгууллагаас эрх авсан буюу эсвэл  олон улсын итгэмжлэлийн тогтолцооны дагуу итгэмжлэгдсэн үйлдвэрлэгчийн хэмжих хэрэгслийн анхдагч баталгаажуулалтын үр дүнг хүлээн зөвшөөрч болно.

12.11. Үйлдвэрлэгч орны хэмжил зүйн байгууллагаас олгосон анхдагч баталгаажуулалтын үр дүнг үндэсний хэмжил зүйн төв байгууллага хооронд байгуулсан хэлэлцээрийн үндсэн дээр хүлээн зөвшөөрч болно.

12.12. Импортоор бөөнөөр нийлүүлж байгаа хэмжил зүйн ижил үзүүлэлттэй нэг загварын хэмжих хэрэгсэлд түүвэр баталгаажуулалт хийж болно.

13 дугаар зүйл. Хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах аж ахуйн нэгж, байгууллагын бүртгэл

13.1. Энэ хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.1.-д заасан үйл ажиллагаанд хэрэглэх хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах аж ахуйн нэгж, байгууллагыг Хэмжил зүйн төв байгууллага бүртгэнэ. 

13.2. Хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах аж ахуйн нэгж, байгууллагыг бүртгэх техникийн зохицуулалтыг хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

14 дүгээр зүйл. Хэмжил зүйн магадлагаа

14.1. Хэмжил, стандартчилсан загвар, хэмжих хэрэгсэлд хамаарах шаардлагыг тогтоосон үндэсний стандарт, зураг төсөл, зохион бүтээх болон технологийн баримт бичгийн төсөлд хэмжил зүйн магадлагаа хийнэ.

14.2. Хэмжил зүйн магадлагааг Хэмжил зүйн төв байгууллага, аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага болон Хэмжил зүйн төв байгууллагаас томилсон хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага гүйцэтгэнэ.

14.3. Хэмжил зүйн магадлагааны дүгнэлтийг эдгээр эрх зүйн баримт бичгийг хүлээн авах эрх бүхий байгууллагад хүргүүлнэ.

15 дугаар зүйл. Савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээний хяналт

 

15.1. Савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээний хяналтыг Хэмжил зүйн төв болон аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага, түүний хэмжил зүйн хяналтын улсын байцаагч, итгэмжлэгдсэн хяналтын байгууллага хэрэгжүүлнэ.

 

15.2. Савласан, боосон бүтээгдэхүүний тоон хэмжээний дундаж утга нь стандарт болон сав, боодол дээрх эсвэл дагалдах баримт бичигт тэмдэглэсэн тоон хэмжээний хэвийн утгатай, тодорхой нэг савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээний утга нь хэвийн утгын зөвшөөрөгдөх хэлбэлзлийн хязгаартай тус тус тохирч байна. 

 

15.3. Савласан бүтээгдэхүүний сав, баглаа боодол, шошго нь үндэсний стандартын шаардлага хангасан байна. 

 

15.4. Энэ хуулийн 15.2., 15.3.-д заасан шаардлагыг хангасан савласан бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэгч нь савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээнд өөрийн баталгаа гаргах бол Хэмжил зүйн төв байгууллагад бүртгүүлнэ.

 

15.5. Савласан бүтээгдэхүүнд хамаарах олон улсын гэрээ, хэлэлцээрт нэгдэн орсон бол гэрээ, хэлэлцээрт нэгдэн орсон улсын савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээг хүлээн зөвшөөрч болно.

 

15.6. Хяналтыг хэрэгжүүлэх байгууллага савласан бүтээгдэхүүний хяналтад авах дээжийн үнийг төлнө.

 

16 дугаар зүйл. Хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд тавих хяналт 

 

16.1. Хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийн хяналтыг хэмжил зүйн улсын байцаагч хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, хэмжлийн үнэн зөв байдал, хэмжлийн нэгжийн хэрэглээ, хэмжил гүйцэтгэх аргачлалын мөрдөлт, хэмжил зүйн магадлагаа, савласан бүтээгдэхүүн, хэмжих хэрэгслийн загварын туршилт, баталгаажуулалт, техникийн бэлэн байдал, ашиглалт, хадгалалт болон хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах үйл ажиллагаанд хэрэгжүүлнэ.

 

17 дугаар зүйл. Аж ахуйн нэгж, байгууллагын хэмжил зүйн дотоод хяналт 

 

17.1. Аж ахуйн нэгж, байгууллага, түүний хэмжил зүйн алба нь хэмжил зүйн дотоод хяналтыг дараах байдлаар хэрэгжүүлнэ: 

 

17.1.1. хэмжих хэрэгслийг загварын туршилт, баталгаажуулалтад хугацаанд нь бүрэн хамруулж байгаа эсэхэд хяналт тавих;

 

17.1.2. технологийн хяналтын хэмжих хэрэгслийг шалгалт тохируулгад хамруулах; 

 

17.1.3. хэмжих хэрэгслийн техникийн бэлэн байдал, ашиглалтад болон хэмжил гүйцэтгэх аргачлал, хэмжлийн шаардагдах нарийвчлал, хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн мөрдөлтөд хяналт тавьж, илэрсэн зөрчлийг арилгах.

 

18 дугаар зүйл. Хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулга

 

18.1. Энэ хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.-д заасан үйл ажиллагаанд хэрэглэхээс бусад хэмжих хэрэгслийг шалгалт тохируулгад хамруулж болно.

 

18.2. Хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулгын лаборатори нь итгэмжлэгдэж болно.

 

18.3. Хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулгыг нэгж дамжуулсан эталоныг ашиглан гүйцэтгэнэ. 

 

18.4. Хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулгын үр дүнг баталсан аргачлал, үндэсний болон олон улсын арга зүйн зөвлөмжийн дагуу илэрхийлнэ.

 

18.5. Шалгалт тохируулга хийсэн хэмжих хэрэгсэлд гэрчилгээ олгож, тэмдэг дарна.

 

18.6. Хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулгын гэрчилгээг харилцан хүлээн зөвшөөрөх талаар Монгол Улсаас олон улс, бүс нутгийн байгууллага, худалдааны түнш орнуудтай байгуулсан хоёр болон олон талт гэрээ, хэлэлцээрээр тохирсон бол шалгалт тохируулгын гэрчилгээг хүлээн зөвшөөрнө.

 

ТАВДУГААР БҮЛЭГ

 

ХЭМЖИЛ ЗҮЙН ДЭД БҮТЦИЙН ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ

 

19 дүгээр зүйл. Хэмжил зүйн дэд бүтцийн зохион байгуулалтын тогтолцоо 

 

19.1. Хэмжил зүйн дэд бүтцийн зохион байгуулалтын тогтолцоо нь Хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн, хэмжил зүйн зөвлөл, Хэмжил зүйн төв байгууллага, аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага болон Хэмжил зүйн төв байгууллагаас томилсон хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага, салбарын хэмжил зүйн алба болон аж ахуйн нэгж, байгууллагын хэмжил зүйн нэгжээс бүрдэнэ.

 

20 дугаар зүйл. Хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн

 

20.1. Хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн дараах бүрэн эрхтэй:

 

20.1.1 хэмжил зүйн үндэсний дэд бүтцийн стратеги, бодлого, хэмжил зүйг хөгжүүлэх төсөл, хөтөлбөр, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг батлуулах;

 

20.1.2. төрийн захиргааны төв байгууллагуудын хэмжил зүйн үйл ажиллагааг зохицуулах, хэмжил зүйн зохицуулалт шаардлагатай салбарын тэргүүлэх чиглэл тогтоох; 

 

20.1.3 хэмжил зүйн техникийн зохицуулалтыг батлах.

 

21 дүгээр зүйл. Хэмжил зүйн зөвлөл

 

21.1. Хэмжил зүйн зөвлөл нь төр, төрийн бус болон шинжлэх ухааны холбогдох байгууллага, аж ахуйн нэгж, байгууллагын төлөөллөөс бүрдэнэ.

 

21.2. Хэмжил зүйн зөвлөл дараах бүрэн эрхтэй:

 

21.2.1. хэмжил зүйн дэд бүтцийн бүрэлдэхүүнд хамаарах хэмжил зүйн асуудал, холбогдох мэдээлэл, тайланг хэлэлцэж, тогтоол гаргах, түүний хэрэгжилтийн талаар чиглэл өгөх;

 

21.2.2. хэмжил зүйн дүрэм, журам, аргачлалыг батлах. 

 

21.3. Засгийн газар хэмжил зүйн зөвлөлийн дүрмийг баталж, гишүүдийг томилно. 

 

21.4. Хэмжил зүйн зөвлөлийг Хэмжил зүйн төв байгууллагын дарга тэргүүлнэ.

 

22 дугаар зүйл. Хэмжил зүйн төв байгууллага 

 

22.1. Хэмжил зүйн төв байгууллага нь улсын хэмжээнд хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллага мөн. 

 

22.2. Хэмжил зүйн төв байгууллага нь Хэмжил зүйн хүрээлэнтэй байна.

 

22.3. Хэмжил зүйн төв байгууллага нь дараах бүрэн эрхтэй:

 

22.3.1. хэмжил зүйн үндэсний стратеги, бодлого боловсруулах, хэрэгжүүлэх;

 

22.3.2. хэмжил зүйн хэрэгцээ шаардлагыг судлах;

 

22.3.3. хэмжил зүйн дэд бүтцийг бий болгох, хөгжүүлэх;

 

22.3.4. хэмжил зүйн тухай хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангуулах, хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтын хэрэгжилтэд хяналт тавих;

 

22.3.5. хэмжлийн нэгж, нэгжийн эталоныг бий болгох асуудлыг боловсруулж, холбогдох байгууллагаар шийдвэрлүүлэх; 

 

22.3.6. хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллагыг томилох;

 

22.3.7. Хэмжил зүйн хүрээлэн, аймаг, нийслэлийн болон томилсон хэмжил зүйн байгууллагыг мэргэжлийн удирдлагаар хангах, мэдээлэл арга зүйн туслалцаа үзүүлэх;

 

22.3.8. хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах аж ахуйн нэгж, байгууллагыг бүртгэх;

 

        22.3.9. хэмжил, стандартчилсан загвар, хэмжих хэрэгсэлд хамаарах шаардлагуудыг тогтоосон үндэсний стандарт, зураг төсөл, зохион бүтээх болон технологийн баримт бичгийн төсөлд хэмжил зүйн магадлагаа хийх;

 

22.3.10. хэмжил гүйцэтгэх аргачлалыг боловсруулах, хэмжих хэрэгслийн загварыг турших, хэмжих хэрэгсэлд баталгаажуулалт, шалгалт тохируулга хийх, хэмжил зүйн магадлагаа хийх, хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллагыг томилох, савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээнд хэмжил зүйн хяналт хийх зэрэг асуудлаар хэмжил зүйн дүрэм, журам боловсруулж батлах, мөрдүүлэх;

 

    22.3.11. стандартчилсан загварын болон хэмжих хэрэгслийн загварын баталгааны гэрчилгээ олгох, улсын бүртгэлд бүртгэх, бүртгэлээс хасах;

 

22.3.12. эрхэлсэн асуудлаар олон улсын байгууллагад гишүүнээр элсэх, олон улс, бүс нутаг, гадаад улсын хэмжил зүйн байгууллагатай хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх; 

 

22.3.13. стандартчиллын болон итгэмжлэлийн үндэсний тогтолцоотой үйл ажиллагаагаа уялдуулах;

 

22.3.14. хэмжил зүй, хэмжлийн үр дүнгийн найдвартай, үнэн зөв байдал, хэмжил зүйн үндэсний тогтолцооны талаар нийгмийг бодит мэдээллээр хангах, сурталчлах;

22.3.15. хэмжил зүйн мэргэжлийн сургалтын тогтолцоог бүрдүүлэх;

 

22.3.16. Хэмжил зүйн мэдээллийн нэгдсэн сан байгуулж, ажиллуулна.

 

22.4. Хэмжил зүйн хүрээлэн нь дараах үүргийг гүйцэтгэнэ:

 

22.4.1. хэмжлийн нэгжийн улсын болон анхдагч эталоныг бий болгох, хадгалах, ашиглах, хөгжүүлэх;

 

22.4.2. улсын болон анхдагч эталон, стандартчилсан загварын нэгж дамжуулалтыг хангах;

 

22.4.3. улсын болон анхдагч  эталоноос хэмжлийн нэгж дамжуулах, ур чадварын үндэсний харьцуулалт зохион байгуулах, олон улсын харьцуулалтад оролцох;

 

22.4.4. хэмжил, шалгалт тохируулгын чадавхийг Жин, хэмжүүрийн олон улсын товчооны мэдээллийн санд бүртгүүлэх;

 

22.4.5. улсын, анхдагч болон ажлын эталон, стандартчилсан загварыг зохион бүтээх, хэмжлийн нарийвчлалыг дээшлүүлэх асуудлаар эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажил хийх;

 

22.4.6. хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулга, загварын туршилт хийх;

 

22.4.7. иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын захиалга, гэрээний дагуу төлбөрт ажил, үйлчилгээ явуулах; 

 

22.4.8. хэмжлийн нэгж дамжуулалт, шалгалт тохируулгын арга, аргачлал боловсруулж, батлуулах, мөрдөх;

 

22.4.9. эрдэм шинжилгээ, судалгааны бусад байгууллагатай үйл ажиллагаагаа уялдуулах;

 

22.4.10. хэмжил зүйн мэргэшүүлэх сургалт зохион байгуулах.

 

23 дугаар зүйл. Аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага 

 

23.1. Аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага нутаг дэвсгэртээ хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлнэ. 

 

23.2. Аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллагыг Хэмжил зүйн төв байгууллагын бодлого, чиглэлийн дагуу тухайн шатны Засаг дарга байгуулж ажиллуулна. 

 

23.3. Аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллагын удирдлагыг тухайн шатны Засаг даргатай зөвшилцөн, Хэмжил зүйн төв байгууллагын дарга томилж, чөлөөлнө.

 

23.4. Аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага нутаг дэвсгэртээ дараах бүрэн эрхтэй: 

23.4.1. хэмжил зүйн дэд бүтцийг бий болгох, хөгжүүлэх;

 

23.4.2. анхдагч болон ажлын эталоныг бий болгох, хадгалах, ашиглах, нэгж дамжуулалтыг хангах; 

 

23.4.3. хэмжих хэрэгсэлд баталгаажуулалт хийх;

 

23.4.4. хэмжил зүйн магадлагаа хийх;

 

23.4.5. савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээнд хяналт тавих;

 

23.4.6. хууль эрхийн хэмжил зүйн хяналт шалгалтыг хэрэгжүүлэх; 

 

23.4.7. хэмжил зүйн үйл ажиллагааны талаар үнэн зөв мэдээллээр хангах, хэмжлийн үр дүнгийн найдвартай, үнэн зөв байдлыг хариуцах;

 

23.4.8. аж ахуйн нэгж, байгууллагын хэмжил зүйн ажлыг мэргэжлийн удирдлагаар хангах, сургалт, мэдээлэл, мэргэжил арга зүйн туслалцаа үзүүлэх.

 

23.5. Аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллага нь хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулга хийж болно.

 

24 дүгээр зүйл. Хэмжил зүйн төв байгууллагаас томилсон хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага

 

24.1. Энэ хуулийн 11.2.; 12.2.; 14.2.-д заасан үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллагыг Хэмжил зүйн төв байгууллага томилно.  

 

24.2. Хэмжил зүйн мэргэжлийн байгууллага нь дараах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлнэ: 

 

24.2.1. стандартчилсан загвар, анхдагч болон ажлын эталон, хэмжих хэрэгслийн нэгж дамжуулалтыг хангах;

 

24.2.2. гүйцэтгэсэн хэмжлийн үр дүнгийн найдвартай, үнэн зөв байдлыг хариуцах;

 

24.2.3. хэмжил зүйн ажлын чиг үүргийн дагуу хэрэглэгчийг үнэн зөв мэдээллээр хангах.

 

25 дугаар зүйл. Хэмжил зүйн улсын байцаагч, түүний бүрэн эрх

 

25.1. Хэмжил зүйн хяналтыг хэмжил зүйн улсын байцаагч хэрэгжүүлнэ. Улсын байцаагчийн эрх бүхий хэмжүүрийн улсын шалгагч хэмжил зүйн хяналтыг хэрэгжүүлнэ.

 

25.2. Хэмжил зүйн төв байгууллагын дарга нь хэмжил зүйн хяналтын улсын ерөнхий байцаагч байна. Ерөнхий байцаагчийн эрхийг Засгийн газар олгоно. 

 

25.3. Хэмжил зүйн төв болон аймаг, нийслэлийн байгууллагын хэмжил зүйн улсын ахлах байцаагч, улсын байцаагчийг улсын ерөнхий байцаагч томилж, чөлөөлнө.

 

25.4. Хэмжил зүйн улсын байцаагч нь баталсан загварын хувийн дугаар бүхий үнэмлэх, тэмдэг, албаны дугаар бүхий албан шаардлага, дүгнэлт, акт, торгуулийн хэвлэмэл хуудас хэрэглэнэ. 

 

25.5. Хэмжил зүйн улсын байцаагч нь Төрийн хяналт шалгалтын тухай хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.9-д заасан нийтлэг эрх, үүргээс гадна хэмжил зүйн хяналт шалгалтыг хэрэгжүүлэх дараах бүрэн эрхтэй:

 

25.5.1. хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, хэмжил гүйцэтгэх аргачлалын мөрдөлтөд хяналт тавих;

 

25.5.2. баталгаагүй, эсхүл загвар нь бүртгэгдээгүй буюу бүртгэсэн загвартаа тохирохгүй байгаа хэмжих хэрэгсэл ашиглах, суурилуулах, худалдахыг хориглох;

 

25.5.3. хэмжлийн нэгж нь хэрэглэхийг зөвшөөрсөн нэгжтэй тохирч байгаад хяналт тавих;

 

25.5.4. хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, худалдах, суурилуулах, засварлах үйл ажиллагаанд хяналт тавих, холбогдох хууль тогтоомжийг зөрчсөн бол бүртгэлийг хүчингүй болгохыг шаардах, 

 

25.5.5. хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалт, ашиглалт, хэвийн ажиллагаанд хяналт тавих, баталгаажуулалтын хугацаа дууссан буюу буруу заалттай хэмжих хэрэгслийн баталгаажуулалтын тэмдэг, гэрчилгээг хүчингүй болгох, хураах;

 

25.5.6. эталоны хэвийн ажиллагаа, нэгж дамжуулалтад хяналт тавих;

 

25.5.7. савласан бүтээгдэхүүний тоон хэмжээнд хяналт тавих;

 

25.5.8. зөрчлийн талаарх мэдээллийг дараагийн шатны арга хэмжээ авахуулахаар захиргааны эсвэл шүүхийн байгууллагад шилжүүлэх;

 

25.5.9. хэмжил зүйн хууль тогтоомжийг зөрчсөн этгээдэд энэ хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэх;

 

25.5.10. хууль тогтоомжид заасан бусад бүрэн эрх. 

 

26 дугаар зүйл. Хэмжил зүйн талаархи төрийн захиргааны болон аж ахуйн нэгж, байгууллага, төрийн бус байгууллагын эрх, үүрэг

 

26.1. Төрийн захиргааны төв байгууллагын эрх, үүрэг

 

26.1.1.  Засгийн газрын гишүүн дараах эрх, үүрэгтэй:

 

26.1.1.1. эрхэлсэн салбарт хэмжил зүйн үндэсний стратеги, бодлогыг тусгаж хэрэгжүүлэх, салбарын хэмжил зүйн дэд бүтцийг хөгжүүлэх;

 

26.1.1.2. эрхэлсэн салбарын хэмжил зүйн техникийн зохицуулалт боловсруулах, Хэмжил зүйн төв байгууллагаар хэмжил зүйн магадлагаа хийлгэсний үндсэн дээр батлах, мэдээлэх, мөрдүүлэх;

 

26.1.1.3. эрхэлсэн салбарын хэмжил зүйн техникийн зохицуулалтын мөрдөлтөд хяналт тавих;

 

26.1.1.4. салбарын хэмжил зүйн асуудлыг Хэмжил зүйн төв байгууллагын томилсон мэргэжлийн байгууллагад хариуцуулах;

 

26.1.1.5. хэмжил зүйн зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд төлөөллөө оролцуулах.

 

26.2.  Аймаг, нийслэлийн Засаг даргын эрх, үүрэг

 

26.2.1. Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нутаг дэвсгэртээ дараах эрх, үүрэгтэй:

 

26.2.1.1. хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг зохион байгуулах;

 

26.2.1.2. хэмжил зүйн дэд бүтцийг бий болгох, хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх.

 

26.3. Аж ахуйн нэгж, байгууллагын үүрэг

 

26.3.1. Аж ахуйн нэгж, байгууллага, түүний удирдлага нь эрхэлсэн ажил, үйлчилгээнийхээ хүрээнд хэмжил зүйн асуудлыг хариуцах бөгөөд энэ талаар дараах үүрэгтэй:

 

26.3.1.1. хэмжил зүйн ажлыг тодорхой нэгж, албан тушаалтанд хариуцуулах, шаардлагатай бол хэмжил зүйн албыг байгуулан ажиллуулах; 

 

26.3.1.2. хэмжлийн шаардагдах нарийвчлал, хязгаарт тохирсон хэмжих хэрэгслийг ашиглах; 

 

26.3.1.3. үйлдвэрлэл, байгалийн нөөцийн олборлолт, ашиглалт, худалдаа, үйлчилгээний тооцоог зөвхөн баталгаатай хэмжих хэрэгслээр гүйцэтгэх; 

 

26.3.1.4. хэмжил зүйн дотоод хяналтыг хэрэгжүүлэх;

 

26.3.1.5. энэ хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.-д заасан үйл ажиллагаанд хэрэглэх хэмжих хэрэгслийг загварын туршилт, баталгаажуулалтад хамруулах;

 

26.3.1.6. энэ хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.1.-д заасан үйл ажиллагаанд ашиглах хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах бол Хэмжил зүйн төв байгууллагад бүртгүүлэх;

 

26.3.1.7. савласан, боосон бүтээгдэхүүний тоон хэмжээ, зөвшөөрөх хэлбэлзлийн утгыг сав, боодол дээр үндэсний стандартад заасны дагуу тэмдэглэх;

 

26.3.1.8. хэмжил зүйн үйл ажиллагааны талаар хэрэглэгчийг үнэн зөв мэдээллээр хангах, хэмжлийн үр дүнгийн найдвартай, үнэн зөв байдлыг хариуцах;

 

26.3.1.9. хэмжих хэрэгслийн шалгалт тохируулга, баталгаажуулалт болон бусад ажил, үйлчилгээний холбогдох зардлыг  бүрэн хариуцах. 

 

26.4. Төрийн бус байгууллагын эрх

 

26.4.1. Төрийн бус байгууллага нь хэмжил зүйн талаар дараах эрхтэй:

 

         26.4.1.1. энэ хуулийн хэрэгжилтэд хяналт тавих, хэмжил зүйн хяналтад оролцох; 

 

26.4.1.2. хэмжил зүйн хууль тогтоомжийн зөрчлийн тухай холбогдох байгууллагад мэдээлэх, зөрчлийг таслан зогсоох, зөрчлийн шалтгааныг арилгахыг холбогдох албан тушаалтнаас шаардах; 

 

26.4.1.3. баталгаажуулалтад заавал хамруулах хэмжих хэрэгслийг тогтоосон хугацаанд баталгаажуулалтад хамруулсан эсэхийг хянах; 

 

26.4.1.4. хэмжил зүйн хууль тогтоомжийг боловсруулахад саналаа танилцуулах;

 

26.4.1.5. хэмжил зүйн зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд төлөөллөө оролцуулах.

 

 

ЗУРГААДУГААР БҮЛЭГ

 

БУСАД ЗҮЙЛ

 

27 дугаар зүйл. Хэмжил зүйн ажлын санхүүжилт 

 

27.1. Хэмжил зүйн төв байгууллага болон аймаг, нийслэлийн хэмжил зүйн байгууллагаас энэ хуульд заасан бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон зардал болон хэмжил зүйн зөвлөлийн үйл ажиллагаатай холбогдсон зардлыг улсын төсвөөс, энэ хуулийн 22 дугаар зүйлийн 22.3.2., 22.4.5.-д заасан үйл ажиллагааны зардлыг шинжлэх ухаан, технологийн сангаас тус тус санхүүжүүлнэ.

 

27.2. Хэмжил зүйн олон улсын байгууллагын гишүүний татварыг улсын төсвийн орлогоос санхүүжүүлнэ.

 

27.3. Хэмжил зүйн ажил, үйлчилгээний төлбөрийн хэмжээг хэмжил зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн тогтооно. 

 

28 дугаар зүйл. Хууль тогтоомж зөрчигчдөд хүлээлгэх хариуцлага 

 

28.1. Хэмжил зүйн хууль тогтоомжийг зөрчигчдөд тухайн зөрчлийн шинж байдал, түүнийг анх буюу давтан үйлдсэнийг харгалзан хуульд өөрөөр заагаагүй бол хэмжил зүйн улсын байцаагч дараах арга хэмжээг авна:

 

28.1.1. ойлгуулах, соён гэгээрүүлэх;

28.1.2. анхааруулах, сануулах;

28.1.3. зөрчилтэй хэмжих хэрэгслийг үйлчилгээнээс хасах;

28.1.4. мөнгөн торгууль ногдуулах;

28.1.5. хуульд заасан бусад шийтгэл хүлээлгэх.

 

28.2. Хэмжил зүйн хууль тогтоомж зөрчсөн нь гэмт хэргийн шинжгүй бол дараах мөнгөн торгуулийн шийтгэлийг хэмжил зүйн улсын байцаагч ногдуулна:

 

28.2.1. Монгол Улсад хэрэглэхийг зөвшөөрснөөс бусад хэмжлийн нэгжийг хэрэглэсэн, хэмжлийн нэгжийн нэр, тэмдэглэгээ болон тэдгээрийг бичих, хэрэглэх журмыг зөрчсөн бол аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 1000000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 600000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх;

 

28.2.2. Хэмжил зүйн улсын байцаагч, хэмжүүрийн улсын шалгагчид шаардлагатай мэдээллийг гаргаж өгөхгүй, гаргаж өгөхөөс зайлсхийх, татгалзах, хэмжил зүйн хяналтын улсын байцаагч, хэмжүүрийн улсын шалгагчаас тавьсан шаардлагыг биелүүлээгүй, залруулах арга хэмжээг аваагүй, хугацаатай үүргийг биелүүлээгүй бол иргэнийг 100000 төгрөгөөр, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 1600000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 800000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх;

 

28.2.3. Хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр хэмжлийн үр дүнгийн үнэн зөв байдлыг мэдээлэхээс татгалзсан, ташаа мэдээлсэн бол иргэнийг 200000 төгрөгөөр, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 1000000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 600000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх;

 

28.2.4. Савласан бүтээгдэхүүнд тавигдах шаардлага, холбогдох дүрэм журам, стандартыг зөрчсөн савласан бүтээгдэхүүн худалдсан бол иргэнийг 100000 төгрөгөөр, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 1200000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 600000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх;

 

28.2.5. Улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, баталгаагүй, ашиглалт, суурилуулалтын шаардлага хангаагүй хэмжих хэрэгслийг ашигласан бол иргэнийг 100000 төгрөгөөр, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 2000000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 1000000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх;

 

28.2.6. Хэмжих хэрэгслийг үйлдвэрлэх, импортоор нийлүүлэх, суурилуулах, засварлах үйл ажиллагааг бүртгэлгүйгээр эрхэлсэн бол аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 2000000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 1000000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх;

 

28.2.7. Улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, баталгаажуулалтад хамрагдаагүй хэмжих хэрэгслийг суурилуулсан, засварласан бол иргэнийг 100000 төгрөгөөр, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 2000000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 1000000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх;

 

            28.2.8. Баталгаажуулалтын тэмдэг, гэрчилгээг хуурамчаар үйлдсэн, ашигласан бол иргэнийг 200000 төгрөгөөр, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 3000000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 2000000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх;

 

            28.2.9. Хэмжих хэрэгслийн сонголт, холболт, хэмжлийг буруу хийсэн эсвэл хэмжих хэрэгслийн хэмжил зүйн үзүүлэлт, програм хангамжийг өөрчилсөн бол иргэнийг 200000 төгрөгөөр, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг 3000000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 2000000 төгрөгөөр торгох шийтгэл хүлээлгэх. 

 

28.3. Хэмжил зүйн улсын байцаагч, хэмжүүрийн улсын шалгагч албан үүргээ гүйцэтгэхэд нь саад учруулсан, эсэргүүцсэн, албан үүрэгтэй нь холбогдуулан мөрдөж мөшгөсөн, гүтгэсэн, эрүүл мэндэд нь хохирол учруулсан этгээдэд зохих хууль тогтоомжийн дагуу хариуцлага хүлээлгэнэ.

 

28.4. Хэмжил зүйн улсын байцаагч, хэмжүүрийн улсын шалгагчийн үнэмлэх, тэмдгийг хуурамчаар үйлдсэн, ашигласан, хэмжил зүйн улсын байцаагч, хэмжүүрийн улсын шалгагчийн үйл ажиллагааг эрхгүйгээр хэрэгжүүлсэн этгээдэд зохих хууль тогтоомжийн дагуу хариуцлага хүлээлгэнэ.

 

28.5. Хэмжил зүйн улсын байцаагч, хэмжүүрийн улсын шалгагч эрх мэдэл, албан тушаалаа урвуулан ашигласан, албан үүргээ гүйцэтгэхэд зориулан олгосон хөрөнгө, техник хэрэгслийг өөр зориулалтаар ашигласан бол тэдгээрт зохих хууль тогтоомжийн дагуу хариуцлага хүлээлгэнэ.

 

29 дүгээр зүйл. Маргааныг шийдвэрлэх 

 

29.1. Хэмжил зүйн тухай хууль тогтоомжийг зөрчсөн иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага, албан тушаалтанд зохих хариуцлага хүлээлгэх тухай хэмжил зүйн улсын байцаагч, улсын шалгагчийн шийдвэрийн талаар гарсан маргааныг шүүх шийдвэрлэнэ. 

 

30 дугаар зүйл. Хууль хүчин төгөлдөр болох 

 

30.1. Энэ хуулийг 2015 оны 5 дугаар сарын 20-ны өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА             З.ЭНХБОЛД

 

Бидний тухай